Milyonlarca Ev Hanımını İlgilendiren Emeklilik Teklifi Meclise Sunuldu

Milyonlarca ev hanımını yakından ilgilendiren kapsamlı bir kanun teklifi TBMM gündemine geldi. Ev içinde karşılıksız yürütülen bakım ve temizlik emeğinin sosyal güvenlik sistemi kapsamına alınmasını öngören 40 maddelik teklif; emeklilikten sağlık güvencesine, ev hizmetlerinde çalışanların haklarından belediyelerin kreş yükümlülüğüne kadar geniş bir alanı düzenlemeyi hedefliyor.

Ancak baştan bir noktanın altını çizmek gerekiyor: Söz konusu düzenleme henüz yasa değil, TBMM'ye sunulmuş bir kanun teklifidir. Yürürlüğe girebilmesi için komisyonlarda görüşülüp Genel Kurul'dan geçerek yasalaşması gerekiyor. Yani şu aşamada ev hanımlarının bu kapsamda hemen emekli olabileceğini söylemek mümkün değil.

Teklifte öne çıkan maddeler

Teklifte yer alan başlıca düzenlemeler şöyle sıralanıyor:

• Emeğin tanınması: Evde karşılıksız verilen bakım ve temizlik emeği sigortalılık süresinden sayılacak ve emekliliğe yansıyacak.
• Bağ-Kur kapsamı: Ev emekçileri Bağ-Kur (4/b) statüsünde sigortalı sayılacak.
• Primleri Hazine ödeyecek: Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primleri devlet (Hazine) tarafından karşılanacak; isteyenler ek prim ödeyerek bağlanacak aylığını yükseltebilecek.
• Borçlanma hakkı: Geçmişte sigortasız geçen yıllar borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilebilecek.
• Sağlık hakkı: Ev emekçileri ve aileleri genel sağlık sigortasından prim ödemeden faydalanacak.
• Yaşlılık aylığı: Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaştan sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı belirli bir orana kadar yükseltilecek.
• Malullük aylığı: İş göremez hale gelen ev emekçisine aylık bağlanacak, başkasının bakımına muhtaç olanlarda bu oran artırılacak.

Ev hizmetlerinde çalışanlara İş Kanunu güvencesi

Teklif yalnızca ev hanımlarının emekliliğiyle sınırlı değil. Evlere temizlik veya bakım için giden kadınların da İş Kanunu kapsamına alınması öngörülüyor. Buna göre bu kişiler kıdem tazminatı ve izin haklarından yararlanacak; 30 günden uzun süren ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi zorunlu hale gelecek. Ayrıca ev işçisine yönelik mobbing, şiddet ve taciz yasaklanacak, ev sahibi yüksekten düşme veya kimyasal madde gibi risklere karşı koruyucu ekipman sağlamakla yükümlü olacak.

Teklifte, İş Kanunu'ndaki "ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir" hükmünün kaldırılması da yer alıyor.

Bakım verenlere ve ailelere destek

Düzenlemede bakım yükünü hafifletmeye yönelik maddeler de bulunuyor. Evde hasta veya yaşlı bakanlara psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık ücretsiz verilecek. Bakım veren kişinin dinlenebilmesi için kamu tarafından "mola bakımı" sağlanacak ve bu süreçte maaş ya da yardımı kesilmeyecek. Sürekli bakım verenlere yılda en az 30 gün ücretsiz izin hakkı tanınacak.

Teklif kapsamında büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma görevi de veriliyor. Teklifin daha önceki gündeme gelişinde, çocuk sahibi annelere her çocuk için 18 yaşını dolduruncaya kadar net asgari ücretin dörtte biri oranında aylık destek verilmesi de dile getirilmişti.

Kimleri kapsıyor, süreç nasıl işleyecek?

Düzenlemenin, herhangi bir geliri bulunmayan ve sayıları milyonları bulan ev hanımlarını kapsaması hedefleniyor. Teklifin gerekçesinde, ev içi emeğin ekonomik bir değer taşıdığı ve kadınların sosyal güvenceden yoksun kalmasının uzun vadede yoksulluk riski doğurduğu vurgulanıyor.

Bununla birlikte, TBMM'ye sunulan her teklifin yasalaşmadığını hatırlatmakta fayda var. Teklifin komisyonlarda görüşülüp Genel Kurul'da kabul edilmesi durumunda yürürlüğe girebilecek; kapsam, başvuru koşulları ve uygulama takvimi de ancak yasalaşmanın ardından kesinleşecek. Mevcut durumda ise sigortalı bir işte çalışmayan ev hanımları, isteğe bağlı sigorta yaptırarak sosyal güvenlik sistemine dahil olabiliyor.